Hen phế quản là bệnh lý mạn tính phổ biến ở trẻ em, đòi hỏi điều trị lâu dài và đều đặn. Trong đó, thuốc xịt là phương pháp điều trị chính. Tuy nhiên, trẻ nhỏ thường chưa có khả năng phối hợp tốt khi dùng thuốc xịt, do đó cần đến dụng cụ hỗ trợ để đảm bảo thuốc được đưa vào phổi hiệu quả. Việc lựa chọn đúng thiết bị hỗ trợ và sử dụng đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hen cho trẻ.
1. Vì sao cần dụng cụ hỗ trợ khi dùng thuốc xịt cho trẻ nhỏ?
Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi, chưa biết hít sâu, đúng lực và nín thở, điều này khiến hiệu quả điều trị bị giảm đáng kể nếu chỉ dùng bình xịt thông thường.
Việc sử dụng dụng cụ hỗ trợ giúp:
- Giảm thất thoát thuốc khi xịt.
- Tăng lượng thuốc vào phổi.
- Hạn chế tác dụng phụ do thuốc đọng lại ở miệng - họng.
Giúp trẻ hợp tác điều trị dễ dàng hơn.
2. Các loại dụng cụ hỗ trợ phổ biến
a. Buồng đệm (Spacer)
Là dụng cụ trung gian giữa bình xịt định liều (MDI) và miệng trẻ. Có loại đi kèm mặt nạ mềm cho trẻ nhỏ.
Cấu tạo cơ bản:
- Một ống rỗng hình trụ hoặc hình quả trứng.
- Một đầu gắn với bình xịt thuốc.
- Một đầu có miệng ngậm hoặc mặt nạ.
Lợi ích:
- Làm chậm tốc độ phun thuốc, giúp trẻ dễ hít hơn.
- Giảm nguy cơ thuốc đọng ở miệng - họng.
- Có thể dùng cho cả trẻ nhỏ và trẻ lớn, tùy loại.
Cách sử dụng:
- Lắc bình thuốc.
- Gắn bình vào buồng đệm.
- Gắn mặt nạ (nếu dùng cho trẻ nhỏ) hoặc để trẻ ngậm ống.
- Bóp thuốc 1 liều, giữ cho trẻ hít thở bình thường 5 - 6 nhịp.
- Nếu cần liều tiếp theo, chờ 30 giây rồi lặp lại.

b. Mặt nạ khí dung (Nebulizer mask)
Dùng khi trẻ quá nhỏ hoặc trong cơn hen cấp, không thể phối hợp hít - thở.
Cấu tạo:
- Máy khí dung tạo ra hơi sương từ thuốc dạng lỏng.
- Dẫn thuốc qua ống nối tới mặt nạ.
Ưu điểm:
- Không cần phối hợp động tác hít thở.
- Phù hợp với trẻ sơ sinh hoặc trong cấp cứu.
Nhược điểm:
- Thời gian dùng thuốc lâu (10 - 15 phút).
- Cồng kềnh, khó mang theo.
- Nguy cơ nhiễm khuẩn nếu không vệ sinh đúng cách.

c. Ống thở 1 chiều hoặc dụng cụ đơn giản khác
Một số trẻ lớn hơn có thể dùng ống ngậm 1 chiều kết nối với bình xịt, giúp cải thiện phối hợp động tác mà không cần buồng đệm lớn. Tuy nhiên, hiệu quả không cao bằng buồng đệm tiêu chuẩn.
3. Tiêu chí lựa chọn dụng cụ phù hợp
Tuổi của trẻ: Trẻ < 3 tuổi nên dùng buồng đệm có mặt nạ; trẻ ≥ 4 tuổi có thể dùng miệng ngậm.
Tình trạng hô hấp: Trong cơn hen cấp hoặc trẻ quá yếu, nên ưu tiên khí dung.
Tình huống sử dụng: Buồng đệm nhỏ gọn, tiện dùng tại nhà và mang đi học.
Khả năng tài chính: Buồng đệm có thể tái sử dụng nhiều lần nếu được vệ sinh đúng cách.
4. Hướng dẫn vệ sinh và bảo quản
Rửa buồng đệm với nước ấm, xà phòng nhẹ mỗi tuần 1 lần.
Không lau khô bằng khăn vì có thể gây tĩnh điện.
Để khô tự nhiên sau khi rửa.
Mặt nạ nên thay khi có dấu hiệu mòn, rách hoặc sau 6 - 12 tháng.
5. Lưu ý khi sử dụng thuốc xịt với dụng cụ hỗ trợ
Chỉ bóp 1 liều mỗi lần sử dụng với buồng đệm. Không xịt 2 liều liên tục.
Không để trẻ chơi với dụng cụ như đồ chơi.
Đảm bảo trẻ thở đủ số nhịp sau mỗi lần xịt thuốc.
Dụng cụ phải phù hợp với loại bình xịt đang dùng (không phải loại nào cũng lắp được).
Dụng cụ hỗ trợ dùng thuốc xịt hen là một phần không thể thiếu trong điều trị hen phế quản ở trẻ nhỏ. Sử dụng đúng dụng cụ và đúng cách giúp đảm bảo hiệu quả thuốc, kiểm soát tốt bệnh và giảm nguy cơ cơn hen cấp. Phụ huynh nên được hướng dẫn đầy đủ, kiểm tra định kỳ kỹ thuật dùng thuốc và chọn lựa thiết bị phù hợp theo từng độ tuổi của trẻ.
Để lại SỐ ĐIỆN THOẠI , chúng tôi sẽ gọi điện tư vấn riêng cho bạn