Hen phế quản là bệnh lý mạn tính có thể ảnh hưởng đến phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Khi mang thai, nhiều phụ nữ lo ngại việc sử dụng thuốc điều trị hen có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, kiểm soát hen kém trong thai kỳ lại tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho cả mẹ và con, bao gồm nguy cơ tiền sản giật, sinh non, thai chậm phát triển và giảm oxy thai nhi.

Bài viết dưới đây giúp làm rõ các nguyên tắc điều trị hen trong thai kỳ, đảm bảo hiệu quả kiểm soát bệnh mà vẫn an toàn cho thai nhi, theo hướng dẫn chuyên môn từ các khuyến cáo cập nhật.
1. Hen phế quản và thai kỳ: Những nguy cơ tiềm ẩn
Hen không kiểm soát trong thai kỳ có thể gây ra:
- Tăng nguy cơ tiền sản giật
- Sinh non hoặc thai nhẹ cân
- Tăng tỷ lệ nhập viện do cơn hen cấp
Ngược lại, phụ nữ mang thai kiểm soát tốt hen phế quản có tiên lượng thai kỳ tương đương phụ nữ khỏe mạnh. Do đó, việc duy trì điều trị kiểm soát hen là cần thiết và an toàn.
2. Nguyên tắc điều trị hen cho phụ nữ mang thai
Ưu tiên thuốc dạng hít để hạn chế hấp thu toàn thân
Dùng liều thấp – vừa đủ kiểm soát, tránh lạm dụng
Không tự ý ngưng hoặc giảm liều thuốc, kể cả khi thấy khỏe hơn
Theo dõi sát lâm sàng và chức năng hô hấp, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ hai và ba
3. Các thuốc điều trị hen thường dùng trong thai kỳ
a. Corticoid dạng hít (ICS)
Hoạt chất an toàn khuyến cáo dùng: Budesonide
- Là thuốc dự phòng hàng đầu và an toàn trong thai kỳ
- Không liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc biến chứng thai sản
Lưu ý:
- Dùng liều thấp – trung bình là đủ trong phần lớn các trường hợp
- Súc miệng sau xịt để giảm nguy cơ nấm miệng
b. Thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn (SABA)
Ví dụ: Salbutamol
- Dùng khi có cơn hen cấp hoặc trước vận động gắng sức
- Không ghi nhận tăng nguy cơ dị tật thai nhi khi dùng đúng liều
Lưu ý:
- Không nên dùng thường xuyên quá 2 lần/tuần nếu không có chỉ định
c. ICS/LABA (corticoid hít kết hợp giãn phế quản kéo dài)
Ví dụ: Budesonide + Formoterol
- Dành cho thai phụ có hen trung bình – nặng
- Chỉ dùng khi ICS đơn độc không đủ kiểm soát hen
Cần cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ, tuy nhiên vẫn được xem là an toàn khi cần thiết.
d. Thuốc kháng leukotriene (Montelukast)
- Chưa có dữ liệu đầy đủ về độ an toàn tuyệt đối
- Chỉ dùng khi các lựa chọn khác không hiệu quả hoặc không dung nạp
e. Corticoid đường uống (Prednisolone)
Dùng trong cơn hen cấp hoặc hen nặng không đáp ứng điều trị thông thường
Nên tránh dùng kéo dài vì có thể gây tăng huyết áp, tiểu đường thai kỳ, ảnh hưởng đến thai nhi nếu dùng trong giai đoạn sớm
4. Quản lý hen toàn diện cho phụ nữ mang thai
Theo dõi sát triệu chứng hằng tuần
Thăm khám chuyên khoa hô hấp định kỳ, đặc biệt trong 3 tháng giữa và cuối thai kỳ
Tránh các yếu tố kích phát cơn hen: khói thuốc, bụi mịn, dị nguyên, thay đổi thời tiết
Tiêm phòng cúm và phế cầu để giảm nguy cơ bội nhiễm
5. Những điều phụ nữ mang thai cần lưu ý
Không nên ngưng thuốc đột ngột vì sợ ảnh hưởng thai nhi – điều này có thể dẫn đến cơn hen cấp nguy hiểm
Trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa để cá nhân hóa phác đồ điều trị
Giữ tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài – đây là yếu tố làm nặng hen ít được chú ý
Kết luận
Hen phế quản khi mang thai cần được quản lý chặt chẽ và đúng cách. Việc dùng thuốc điều trị hen là an toàn nếu được kiểm soát liều lượng và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát tốt bệnh cho mẹ, mà còn đảm bảo sự phát triển bình thường và an toàn cho thai nhi. Hãy chủ động tái khám và trao đổi với bác sĩ khi có bất kỳ thay đổi nào trong thai kỳ để đảm bảo sức khỏe toàn diện cho cả mẹ và bé.
Để lại SỐ ĐIỆN THOẠI , chúng tôi sẽ gọi điện tư vấn riêng cho bạn