Hen phế quản là một bệnh lý mạn tính của đường hô hấp, đặc trưng bởi tình trạng viêm kéo dài ở đường dẫn khí, khiến phế quản trở nên nhạy cảm quá mức với các yếu tố kích thích từ môi trường. Khi tiếp xúc với dị nguyên hoặc yếu tố khởi phát, đường thở sẽ co lại, phù nề và tăng tiết dịch nhầy, từ đó gây ra các triệu chứng như khó thở, ho và khò khè.
Trong thực hành lâm sàng, một trong những câu hỏi mà người bệnh thường lo lắng nhất là: “Hen phế quản có lây không?”, đặc biệt khi sống chung hoặc tiếp xúc gần với người đang lên cơn hen.
Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường thở không lây nhiễm
Theo khuyến cáo của Global Initiative for Asthma, hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường thở không lây nhiễm, không thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp, do đó không có khả năng lây từ người sang người trong bất kỳ tình huống tiếp xúc thông thường nào.
Câu trả lời rõ ràng trong y học hiện nay là: không.
Hen phế quản không phải là bệnh do vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng trực tiếp gây ra và cũng không có cơ chế phát tán mầm bệnh trong không khí. Vì vậy, người mắc hen không thể “truyền” bệnh cho người khác thông qua ho, nói chuyện hay hít thở chung trong cùng môi trường.
Trong phân loại bệnh học, hen phế quản được xếp vào nhóm bệnh không lây nhiễm (non-communicable diseases), tương tự như tăng huyết áp hay đái tháo đường.
Sự nhầm lẫn này khá phổ biến trong cộng đồng và chủ yếu xuất phát từ triệu chứng lâm sàng của bệnh.
Trong cơn hen, người bệnh có thể ho nhiều, thở rít và khó thở rõ rệt. Đây là những biểu hiện thường gặp trong các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, nên dễ khiến người xung quanh liên tưởng đến bệnh có khả năng lây lan.
Ngoài ra, một số cơn hen xuất hiện sau nhiễm virus hô hấp như cảm cúm. Tuy nhiên, điều cần hiểu đúng là virus có thể lây, còn hen phế quản không lây. Virus chỉ đóng vai trò như yếu tố kích phát làm bùng lên triệu chứng ở người đã có cơ địa hen sẵn.
Hen phế quản là kết quả của một phản ứng viêm mạn tính trong đường thở, liên quan đến rối loạn đáp ứng miễn dịch của cơ thể.
Khi người bệnh tiếp xúc với dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông động vật hoặc không khí lạnh, hệ miễn dịch sẽ phản ứng quá mức, dẫn đến ba thay đổi chính trong phế quản:
- Cơ trơn phế quản co lại làm hẹp lòng đường thở
- Niêm mạc phù nề do phản ứng viêm
- Tăng tiết chất nhầy gây cản trở luồng khí
Điểm quan trọng là toàn bộ quá trình này xuất phát từ phản ứng của cơ thể người bệnh, không liên quan đến sự xâm nhập hay lây truyền từ người khác.
Trong y học hô hấp, các bệnh lây qua đường hô hấp thường là những bệnh có tác nhân gây nhiễm như virus hoặc vi khuẩn, ví dụ cúm, lao phổi hoặc COVID-19.
Hen phế quản hoàn toàn không thuộc nhóm này. Không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy bệnh có thể lan truyền qua không khí, giọt bắn hay tiếp xúc gần.
Ngay cả khi người bệnh ho hoặc khò khè trong cơn hen, họ cũng không phát tán tác nhân gây bệnh sang người khác, bởi bản chất hen không phải là bệnh nhiễm trùng.
Do đó, việc sinh hoạt, chăm sóc hoặc tiếp xúc với người mắc hen là hoàn toàn an toàn.
Mặc dù hen không lây, bệnh có thể mang tính gia đình và cơ địa dị ứng.
Điều này có nghĩa là nếu trong gia đình có người mắc hen hoặc các bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa, thì nguy cơ mắc bệnh ở thế hệ sau sẽ cao hơn so với người bình thường.
Tuy nhiên, tính gia đình chỉ là yếu tố nguy cơ, không phải là cơ chế lây nhiễm. Bệnh chỉ khởi phát khi có sự kết hợp giữa cơ địa và yếu tố môi trường như bụi, khói thuốc hoặc nhiễm virus.
Hen phế quản thường không xuất hiện liên tục mà bùng phát khi gặp yếu tố kích thích.
Trong thực hành lâm sàng, các yếu tố thường gặp bao gồm:
- Dị nguyên như bụi nhà, nấm mốc, phấn hoa
- Khói thuốc lá và ô nhiễm không khí
- Thay đổi thời tiết, đặc biệt là không khí lạnh
- Gắng sức hoặc vận động mạnh
- Nhiễm virus đường hô hấp
- Một số thuốc ở người nhạy cảm
Những yếu tố này không gây bệnh cho người khác mà chỉ ảnh hưởng đến người có cơ địa hen.
Người mắc hen phế quản không gây nguy hiểm về mặt lây nhiễm cho cộng đồng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp lên cơn hen cấp nặng, họ có thể cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp do khó thở.
Điều quan trọng trong cộng đồng là hiểu đúng bản chất bệnh để tránh tâm lý kỳ thị hoặc lo lắng không cần thiết. Hen phế quản là bệnh mạn tính có thể kiểm soát tốt nếu được điều trị đúng cách và theo dõi định kỳ.
Hen phế quản là bệnh mạn tính, hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh có thể kiểm soát tốt nếu tuân thủ điều trị.
Mục tiêu điều trị theo hướng dẫn của Global Initiative for Asthma là:
- Kiểm soát hoàn toàn triệu chứng
- Giảm nguy cơ cơn hen cấp
- Duy trì chức năng hô hấp bình thường
- Giúp người bệnh sinh hoạt như người khỏe mạnh
Với điều trị hiện đại, nhiều bệnh nhân có thể sống hoàn toàn bình thường trong thời gian dài mà không bị ảnh hưởng đáng kể.
Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường hô hấp và không phải là bệnh truyền nhiễm, do đó hoàn toàn không lây qua đường hô hấp hay bất kỳ hình thức tiếp xúc nào.
Sự nhầm lẫn về tính lây của bệnh chủ yếu xuất phát từ triệu chứng ho, khò khè và khó thở trong cơn hen, cũng như việc bệnh có thể xuất hiện sau nhiễm virus hô hấp. Tuy nhiên, đây chỉ là yếu tố kích phát, không phải cơ chế lây lan.
Hiểu đúng về hen phế quản giúp người bệnh yên tâm hơn trong sinh hoạt, đồng thời giúp cộng đồng tránh kỳ thị không cần thiết và hỗ trợ tốt hơn cho người đang sống chung với bệnh lý này.
Để lại SỐ ĐIỆN THOẠI , chúng tôi sẽ gọi điện tư vấn riêng cho bạn
Trang cộng đồng cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm điều trị các bệnh lý hô hấp. Các thông tin trên website dùng dể tham khảo, khi áp dụng nên hỏi ý bác sĩ chuyên khoa. Chúng tôi không chịu bất cứ trách nhiệm nào do tự ý sử dụng các thông tin trên website gây ra.
Bản quyền © 2018 thuộc benhhen.vn
